Çocuk Eğitim Fonu: Gelecek Planlaması

Kısa cevap: Çocuk eğitim tasarruf fonu, tek bir üründen değil, bir düzenden oluşuyor. Ben kendi çözümümü üç katmana böldüm: kısa vadede ulaşabileceğim bir tasarruf hesabı, orta vadede vadeli mevduat ya da düşük riskli fon, uzun vadede ise enflasyona karşı koruma sağlayacak bir yatırım kalemi. Tek bir aracı seçmeye çalışırken aylar kaybettim; sonunda anladım ki asıl belirleyici olan araç değil, otomatik ödeme talimatının kesintisiz çalışması.

Neden ayrı bir hesap açtım

İlk yıl "aynı hesapta dursun, nasılsa dokunmam" dedim. Dokundum. Kombi arızası, yıllık sigorta ödemesi, bir düğün… Para etiketsiz durduğunda harcanıyor. İkinci yıl çocuğun adını verdiğim ayrı bir hesap açtım ve o parayı zihnimde "benim değil" kategorisine taşıdım. Fark inanılmazdı. Hane bütçesi planlamasında gelir gider dengesini kurarken bu kalemi kira gibi sabit bir gider satırına yazmak, disiplini kendiliğinden getiriyor.

Bir diğer kazanç da takip kolaylığı. Yıl sonunda ne kadar biriktiğini, hangi ayları kaçırdığımı tek ekranda görüyorum. Karışık hesapta bunu ölçmek mümkün değil, ölçemediğim şeyi de yönetemiyorum.

Seçenekleri karşılaştırırken neye baktım

Karar verirken üç soruyu sordum: Paraya ne zaman ihtiyacım var? Ara dönemde çekmem gerekirse ceza var mı? Enflasyona karşı ne kadar dirençli?

Benim tercihim, ilk üç satırı ağırlıklı kullanmak oldu. Emeklilik ürünlerini bu amaç için ana araç yapmadım; çünkü o birikimin kilidi çocuğun üniversite yılında değil, benim emeklilik yaşımda açılıyor. Emeklilik ödülü planlarının vergi avantajları cazip ama amaç uyuşmuyorsa avantaj işe yaramıyor. Bu iki hedefi ayrı tutmak beni rahatlattı.

Vadeyi çocuğun yaşına göre kısaltmak

Çocuk küçükken riski taşıyabiliyorsunuz, çünkü önünüzde on beş yıl var. Ama üniversiteye üç yıl kalmışken portföyün tamamının dalgalı araçlarda olması ciddi bir hata. Ben şöyle bir kural koydum: hedefe beş yıl kalınca dalgalı kısmı kademeli olarak vadeli mevduata ve tasarruf hesabına aktarmaya başlıyorum. Böylece paranın ihtiyaç duyulduğu ay, piyasa nereye giderse gitsin tutar belli oluyor.

Ne kadar biriktirmem gerektiğini nasıl hesapladım

Kaba bir yöntem kullandım ve hâlâ işe yarıyor:

1. Hedeflediğim eğitim türünün bugünkü yıllık maliyetini yazdım (harç, barınma, ulaşım, kitap).
2. Bunu eğitim süresiyle çarptım.
3. Çıkan tutarı, kalan yıl sayısına bölerek yıllık, sonra aylık hedefi buldum.
4. Enflasyon payı için hedefi tek seferde değil, her yıl gelir artışım oranında yukarı çektim.

Dördüncü adım kritik. Sabit bir aylık tutarla başlayıp yıllarca aynı rakamda kalmak, çocuk eğitim tasarruf fonu fikrini içi boş bir alışkanlığa çeviriyor. Zam aldığım ay talimatı güncellemek, bana ek bir fedakârlık gibi gelmedi çünkü o parayı hiç harcamaya başlamamıştım.

Uygulamada işe yarayan küçük ayarlar

• Maaş gününün ertesi güne talimat: Ay sonunu bekleyince kalan hiç olmuyor.
• Hesap masrafını kontrol etmek: Küçük tutarlarda işletim ücretleri getiriyi eritebiliyor. Banka seçiminde hesap ücretlerini karşılaştırmak, bir puanlık faiz farkından daha çok kazandırdı.
• Beklenmedik gelirlerin yarısı: İkramiye, prim, satılan eşya… Yarısını bu fona yazmak birikimi görünür şekilde hızlandırıyor.
• Acil durum fonunu ayrı tutmak: Eğitim fonunu acil durumda kullanmak zorunda kalmamanın tek yolu, ondan önce üç-altı aylık gider tutan bir tampon kurmak.
• Koruma katmanı: Gelir kesilirse plan çöker. Hayat sigortası ihtiyaç analizini yaparken teminat tutarına, çocuğun kalan eğitim maliyetini de ekledim.

Yaptığım hatalar

İlk yıllarda getiri peşinde koştum, ürün değiştirdim, komisyon ödedim ve net kazancım neredeyse hiç