Emekli Geliri Vergisi: Ne Kadar Kesinti Yapılıyor?

Kısa cevap: Türkiye'de SGK'dan (SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı) aldığınız emekli aylığından gelir vergisi kesilmez. Bu aylıklar gelir vergisi istisnası kapsamındadır; damga vergisi de uygulanmaz. Yani banka hesabınıza yatan tutar, brütle netin aynı olduğu nadir gelir türlerinden biridir. Vergi konusu asıl olarak bireysel emeklilik (BES) birikiminizi çekerken gündeme gelir: orada da vergi tüm paranıza değil, sadece getiri kısmına uygulanır ve emeklilik geliri vergi oranı, sistemde ne kadar kaldığınıza göre değişir.

İlk emekli aylığımı aldığımda beklediğim kesintiyi bulamadım

Çalışırken maaş bordromda dört kalem kesinti görmeye alışmıştım: SGK primi, işsizlik sigortası, gelir vergisi ve damga vergisi. Emeklilik dosyası bağlandıktan sonra ilk aylığım hesaba geçtiğinde "brüt ne, net ne" diye bakacak bir bordro arıyordum. Yoktu. Çünkü emekli aylığında bağlanan tutar doğrudan ödenir.

Bu, insanların en çok şaşırdığı noktalardan biri. Tanıdığım pek çok kişi, çalışırken eline geçen net maaşla bağlanacak aylığı karşılaştırırken "aylıktan da vergi gider, dolayısıyla daha az alırım" diye hesap yapıyor. Yanlış tarafa doğru hata yapmış oluyorsunuz. Emekli aylığında brüt tutar sizin cebinize giren tutardır.

Peki emekli aylığından hiç kesinti olmuyor mu?

Vergi olmuyor ama başka kalemler olabiliyor. Kendi çevremde gördüğüm ve dosyalarda karşılaşılan başlıklar şunlar:

• İcra ve nafaka kesintileri: Mahkeme veya icra dairesi kararı varsa aylıktan kesinti yapılabilir. Bunun vergiyle ilgisi yoktur.
• Geçmişe dönük fazla ödeme mahsupları: Kuruma borç doğuran bir fazla ödeme yapıldıysa taksitli mahsup edilir.
• Emekli olduktan sonra çalışmaya devam: Burada aylığınızdan değil, yeni çalışmanızdan kaynaklanan bir prim yükümlülüğü doğar. Kendi işini kuran veya şahıs firması üzerinden çalışan emeklilerde bu, aylıktan sosyal güvenlik destek primi olarak kesilebiliyor. Sigortalı olarak bir işverene bağlı çalışan emeklide ise prim işveren tarafından bildirilir. Bu ayrım, "emekli olup çalışmaya devam etsem mi" sorusunu tartışanlar için kritik.
• İsteğe bağlı kesintiler: Emekli derneği aidatı, kredi taksiti gibi sizin talimatınızla yapılan kesintiler.

Bireysel emeklilikte durum farklı: vergi getiriye uygulanıyor

Karşılaştırma yaparken en çok kafa karıştıran yer burası. BES'te birikiminizi çekerken yapılan stopaj, yatırdığınız anaparaya değil, anaparanın kazandığı getiriye uygulanır. Mevzuatta yer alan kademeli yapı şöyle:

Yani 100.000 TL anapara yatırıp 40.000 TL getiri elde ettiyseniz ve emeklilik şartlarını tamamlayarak çıkıyorsanız, vergi 140.000 TL üzerinden değil, 40.000 TL üzerinden hesaplanır. Aradaki fark küçük değil. Bu yüzden bir BES sözleşmesini erken bozup bozmama kararında, kesinti oranı farkı tek başına bile ciddi bir gerekçe olabiliyor. Devlet katkısı hesabındaki tutarın hak kazanma süreleri de ayrıca işliyor; sözleşmenizin yaşına bakmadan çıkış yapmak, iki koldan kayıp anlamına geliyor.

Toplu ödeme mi, düzenli ödeme mi?

BES birikimini alırken toplu almak ya da yıllık gelir sigortasına dönüştürüp düzenli ödeme almak arasında seçim yapab